Fundacja wcześniak

Przykładowe pytania do fizjoterapeuty

Na najczęściej zadawane przez rodziców wcześniaków pytania odpowiadali:

pani Zofia Szwiling, fizjoterapeuta, Senior Instruktor Metody Bobath oraz
Artur Bartochowski, mgr fizjoterapii, pracujący w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie

1. Czy wszystkie wcześniaki trzeba rehabilitować? Po czym poznać, że rehabilitacja jest niezbędna w przypadku mojego dziecka? Ćwiczyć, czy nie ćwiczyć?
ODP. Nie wszystkie wcześniaki wymagają rehabilitacji, ale każdy wcześniak powinien być pod opieką neurologa dziecięcego. Ww. specjalista podejmuje decyzję dotyczącą dalszego postępowania terapeutycznego. Bardzo często dzieci urodzone przedwcześnie wymagają indywidualnie dobranej formy pielęgnacji, którą po nadzorem fizjoterapeuty rodzice muszą opanować. To, w jaki sposób podnosimy, przewijamy, kąpiemy, nosimy czy bawimy się z dzieckiem, będzie miało wpływ na jego dalszy rozwój.

2. Czy można uzyskać dofinansowanie na potrzeby rehabilitacji? Skąd można uzyskać potrzebne skierowania i kto, i na jakiej podstawie może stwierdzić, że dziecko wymaga sprzętu rehabilitacyjnego?
ODP. Można starać się o dofinansowanie kosztów rehabilitacji, np. w Fundacji Polsatu. Wniosek na potrzebny pacjentowi sprzęt rehabilitacyjny wystawiają lekarze prowadzący pacjenta, specjaliści z zakresu ortopedii i rehabilitacji ruchowej.

3. Czy stymulacja rozwoju jest bezpieczna dla wcześniaków? Czy zbytnie obciążenie ćwiczeniami może im zaszkodzić?
ODP. Indywidualnie dobrana dla danego dziecka stymulacja i wykonywana przez fizjoterapeutę przygotowanego do pracy z niemowlęciem – szczególnie z wcześniakiem – jest dla pacjenta bezpieczna.

4. Na czym polega metoda Vojty?
ODP. Metoda Vojty polega na bodźcowaniu (uciskaniu) pewnych stref na ciele dziecka, wywołując w ten sposób odruchowe reakcje motoryczne u pacjenta, np. obrót, uniesienie ręki, nogi, itd.

5. Jakiej specjalistycznej pielęgnacji i opieki wymagają wcześniaki? Na co należy zwrócić szczególną uwagę w czasie ich codziennej pielęgnacji?
ODP. Wcześniak wymaga przede wszystkim kontaktu „cielesnego” z rodzicami. Należy go przytulać, kłaść na klatce piersiowej – skóra do skóry, tzw.kangurowanie. Dochodzą do niego wtedy te odgłosy z wnętrza ciała rodzica, które słyszał, gdy przebywał w łonie matki, takie jak bicie serca, praca jelit, głos rodzica rozchodzący się w klatce piersiowej, itd.
Istotne jest, aby wcześniaka kołysać – bardzo delikatnie – na swoich rękach. Bodźcujemy w ten sposób zmysł równowagi – błędnik, który z tytułu wcześniejszego porodu nie został dostymulowany. Do malucha należy dużo mówić, śpiewać, głaskać go i dotykać.

6. Jak długo powinna trwać rehabilitacja i po czym rodzice mają poznać, że nie jest już potrzebna? Czy można ją zaprzestać i kto powinien o tym zadecydować tak naprawdę, i kiedy? W naszym przypadku jest to o tyle istotne, ponieważ ja za rehabilitację, która odbywa się u mnie w domu, muszę raz w tygodniu zapłacić 40 zł. Nie ukrywam, że jest to duży wydatek.
ODP. O tym, jak długo wcześniak ma być rehabilitowany, decyduje lekarz prowadzący. Z reguły rehabilitacja prowadzona jest do momentu wyrównania przez dziecko deficytów ruchowych. Jednak pod nadzorem terapeutycznym wcześniak powinien pozostawać, aż do momentu rozpoczęcia samodzielnego chodzenia. Oznacza to, że jeśli dziecko rozwija się prawidłowo, to powinno przychodzić na kontrolę do terapeuty raz na miesiąc. Można wtedy wychwycić wszelkie nieprawidłowości występujące w rozwoju.

7. Na jakie odruchy dziecka należy zwracać uwagę? Jakie są typowe objawy nieprawidłowe?
ODP. Do objawów, które mogą niepokoić rodziców wcześniaka, należą;
– bardzo mała aktywność własna dziecka,
– brak koncentracji wzroku na twarzy rodzica,
– ciągle patrzenie się do tyłu,
– brak kontroli głowy,
– mocno zaciśnięte piąstki i paluszki u stóp dziecka,
– ciągłe układanie się przez dziecko w jednej, asymetrycznej pozycji, np. w literkę „c”,
– trudności związane z karmieniem, np. złe ssanie, bardzo długie karmienie.

8. Proszę o wyjaśnienie, czy prawdą jest, że u wcześniaków może wystąpić nadpobudliwość, której przyczyną jest wczesny pobyt maluszków w szpitalu, liczne nakłucia, ostre światło i dźwięki. Nas ostrzegano przed tym w szpitalu, przychodziła nawet na oddział rehabilitantka i pokazywała proste ćwiczenia z futerkiem królika lub pędzelkiem, których celem było uspokojenie dzieci.
ODP. Większość wcześniaków rzeczywiście jest nadpobudliwa. Jest to wynik wcześniejszego przyjścia na świat i związane z tym niedostymulowanie wewnątrzmaciczne takich zmysłów jak: czucie powierzchowne i głębokie, tzw. propriocepcja, równowaga itd. Wcześniaki, którym nie dostarczymy ww. bodźców w okresie niemowlęctwa, muszą „uzupełnić” te braki w późniejszym okresie, czyli gdy zaczną samodzielnie chodzić. Rolą fizjoterapeuty jest między innymi nauczenie rodziców wcześniaka, jak mają z dzieckiem postępować, aby w późniejszym okresie zmniejszyć do minimum mogące wystąpić problemy.

9. Witam, potrzebuje gniazda (rożka) dla dziecka ok. 5 kg (słyszałem, że rozmiar gniazda dobiera się do wagi dziecka). Proszę o potwierdzenie, czy jest to prawdą i czy wystarczy, że zamówię standardowe gniazdo.
ODP. Gniazdka zostały wprowadzone osiem lat temu przeze mnie na oddziały noworodkowe w jednym celu – aby pomóc wcześniakom w adaptacji do warunków innych niż te, które panują w życiu wewnątrzmacicznym. Gniazdko pomaga wcześniakowi ważącemu 500-2000 gram utrzymać prawidłową kontrolę ciała, wspomaga pracę kończynami górnymi i dolnymi przeciwko sile grawitacji, zamyka przestrzeń wokół jego maleńkiego ciałka. Jak więc Pan może zauważyć, gniazdko spełnia określone funkcje i jest przeznaczone dla określonej grupy odbiorców. Dzieci duże, donoszone nie akceptują skrępowania i ograniczenia ruchów, walczą z wszelkimi „przeszkodami” i w sposób nieświadomy można wywołać u rozwijającego się dziecka nieprawidłowe wzorce ruchu, takie jak: prężenie, pchanie, asymetrię.
Jeśli Pana dziecko jest zdrowym, donoszonym noworodkiem czy niemowlęciem, to nie potrzebuje ono gniazdka ani innego sprzętu.

10. Dzień Dobry. Mój synek bardzo słabo widzi, ze względu na pogłębiającą się wadę wzroku i niebezpieczeństwo jego utraty musiałam przerwać rehabilitację ruchową. Ma już 12 miesięcy i nie potrafi jeszcze sam usiąść. Jak go posadzę, to się chwieje. Jakie usprawnianie mogłabym zastosować u niego? Jakie ewentualnie proste ćwiczenia mogłabym wykonywać?. Jak mogę mu pomóc? Dodatkowo jest jeszcze problem z napięciem mięśniowym, gdyż jest ono w jego nóżkach zbyt duże. Masuję je codziennie. Najbliższy ośrodek rehabilitacji osób słabowidzących jest oddalony o 200 km od naszego miejsca zamieszkania. Ze względu na problem z moim synkiem musiałam zrezygnować z pracy, teraz problem finansowy uniemożliwia nam wyjazdy do tego ośrodka. Z niecierpliwością czekam na odpowiedź. Dziękuję.
ODP. Szanowna Pani, z Pani listu mogę wnioskować, że Pani synek ma retinopatię – jednostkę chorobową często występującą u wcześniaków. Do tej pory nigdy nie zetknęłam się z zakazem prowadzenia ćwiczeń przy ww. schorzeniu. Trudno jest podać przez internet ćwiczenia odpowiednie dla Pani synka – to jest po prostu niemożliwe! Proszę podać nazwę miasta, w którym Pani mieszka i wtedy postaram się skontaktować Panią z najbliższym fizjoterapeutą pracującym metodą Bobath.