Narodowy Spis Wcześniaków

Statystyki urodzeń wcześniaków w 2023 roku

Według danych zamieszczonych przez Główny Urząd Statystyczny w 2023 roku urodziło się 273 369 dzieci, z czego 19 635 to urodzenia przedwczesne, ciąże rozwiązane przed upływem 37. tygodnia ciąży.

W 2023 roku 7,18% wszystkich urodzeń to urodzenia przedwczesne. Dla porównania, w 2022 roku odnotowanych zostało 306 155 urodzeń, z czego 22 510 to urodzenia przedwczesne. Odsetek wcześniaków w 2022 roku wynosił 7,35%, a w 2021 roku – 7,37%.

Ze względu na podział na wcześniaki ekstremalnie skrajne, skrajne i średnie liczba urodzeń w 2023 roku wygląda następująco:

• od 23. do 27. tygodnia ciąży – 1108 urodzeń, czyli 5,64% urodzeń przedwczesnych,
• od 28. do 32. tygodnia ciąży – 2 784 urodzeń, czyli 14,18% urodzeń przedwczesnych,
• od 33. do 36. tygodnia ciąży – 15 715 urodzeń, czyli 80,04% urodzeń przedwczesnych.

Dla porównania, w 2022 roku była to następująca liczba urodzeń:

• od 23. do 27. tygodnia ciąży – 1187 urodzenia, czyli 5,27% urodzeń przedwczesnych,
• od 28. do 32. tygodnia ciąży – 3194 urodzenia, czyli 14,19% urodzeń przedwczesnych,
• od 33. do 36. tygodnia ciąży – 18 129 urodzeń, czyli 80,54% urodzeń przedwczesnych.

Ciekawie przedstawia się podział wcześniaków ze względu na tydzień urodzenia na przestrzeni lat 2019-2023. O ile w przypadku dzieci urodzonych ekstremalnie wcześnie odsetek pozostaje niemal bez zmian, o tyle w przypadku dzieci urodzonych skrajnie wcześnie i wcześniaków średnich można zaobserwować, że wartości zmieniają się co drugi rok na bardzo do siebie zbliżone:

Ze względu na czas trwania ciąży i płeć, wcześniaki pojawiały się w 2023 roku następująco:

Źródło: https://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx

Omówienie wyników ankiety „Narodowy Spis Wcześniaków” z lat 2018-01.2026

Od sierpnia 2014 r. za pośrednictwem strony internetowej www.narodowyspiswczesniakow.pl oraz ankiet spisowych początkowo dystrybuowanych wraz z „Niezbędnikiem rodzica wcześniaka”, a od trzech wydań już będących jego częścią, Fundacja Wcześniak prowadzi spis polskich rodzin wcześniaków. Udział w spisie jest całkowicie dobrowolny, a jego ideą jest lepsze poznanie społeczności polskich rodzin, w których dzieci narodziły się przed terminem. Wyniki Narodowego Spisu Wcześniaków prezentowane są na stronie https://www.narodowyspiswczesniakow.pl/wyniki 

Do wypełnienia ankiety zaproszeni byli wszyscy czytelnicy „Niezbędnika rodzica wcześniaka” oraz osoby odwiedzające stronę www.wczesniak.pl. Jedynym warunkiem było bycie rodzicem bądź opiekunem prawnym dziecka urodzonego przed terminem. Ankketa jest anonimowa. Respondenci nie muszą podawać danych osobowych, ani swoich, ani dziecka. 

Osoby wypełniające ankietę podają rok urodzenia dziecka, tydzień ciąży, w którym urodziło się dziecko, wagę urodzeniową, wzrost, szpital oraz przyczyny przedwczesnego porodu. W okresie od 2018 roku do końca stycznia 2026 r., kiedy to powstał niniejszy tekst, ankietę wypełniło łącznie 3493 osoby. Z metodologicznego punktu widzenia należy uczynić zastrzeżenie, iż prezentowane wyniki nie mają charakteru danych reprezentatywnych. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest fakt, iż nie jest znana nam żadna analiza całej populacji rodzin, w których narodziły się wcześniaki. Nie znając rozkładu populacji rodzin wcześniaków, nie jesteśmy w stanie dobrać spośród zebranych danych reprezentatywnej próby danych do analizy spośród wypełnionych ankiet spisowych Narodowego Spisu Wcześniaków. Dlatego przedstawiamy wyniki wszystkich zebranych danych, z zastrzeżeniem ograniczeń opisanych w paragrafie poprzedzającym. Prezentowane dane były zbierane w długim okresie, przez ponad 7 lat w latach 2018-2026, metodą wieloźródłową (zarówno w formie elektronicznej, jak i papierowej z możliwością przesłania różnymi metodami (pocztą, pocztą elektroniczną, itd.).

Tydzień ciąży, w którym urodziło się dziecko

Odpowiedzi na ankietę Narodowy Spis Wcześniaków wskazują, że najliczniej wypełnili ankietę rodzice wcześniaków urodzonych pomiędzy 28. a 32. tygodniem ciąży (44,43% odpowiedzi). Następnie wypowiedzieli się rodzice wcześniaków urodzonych pomiędzy 33 a 37. tygodniem (34,77% odpowiedzi) i ekstremalnie skrajnych wcześniaków urodzonych przed 27. Tygodniem ciąży (20,80% odpowiedzi). 

Waga urodzeniowa

Rozkład wagi urodzeniowej jest bardzo zbliżony w przypadku trzech z pięciu analizowanych zakresów, tj. poniżej 1000 g, od 1000 g do 1499 g oraz od 1500 g do 1999 g, i wynosi odpowiednio: 23,28%, 25,97% i 22,62%. Dzieci z wagą urodzeniową w zakresie 2000 g do 2499 g było 18,53%, zaś tych ważących ponad 2500 g – 9,61%. Mediana wyniosła ok. 1517 g, zaś średnia arytmetyczna wagi dziecka na podstawie analiz spisowych wyniosła 1526 g. 

Rozkład wzrostu 

Rozkład wzrostu dzieci, które objęte były spisem, analizowany był w przedziałach 5 cm w zakresie od 30 do 44 cm z uwzględnieniem zakresów poniżej 29 cm oraz powyżej 45 cm wzrostu. Dominującym przedziałem był zakres powyżej 45 cm (34,43% wszystkich wskazań) oraz zakres 40-44 cm (31,48% wszystkich wskazań). Mediana wyniosła 42,5 cm, zaś średnia arytmetyczna wzrostu dziecka na podstawie analiz spisowych wyniosła 41,30 cm.

Przyczyny przedwczesnego porodu

Do roku 2025 r. w zakresie przyczyn przedwczesnego porodu arkusze spisowe umożliwiały wpisanie dowolnej ich ilości oraz nie zawierały żadnej predefiniowanej listy możliwych czy sugerowanych odpowiedzi. W konsekwencji uczestnicy wskazali ponad 1000 różnych przyczyn przedterminowych narodzin swoich dzieci, które wymagały zastosowania technik czyszczenia i standaryzacji zebranych danych. Dokonując analizy, przyjęliśmy założenia co do unifikacji wskazanych przyczyn, uznając w zakresie tych najczęściej wymienionych, iż „odejście wód płodowych” oraz „pęknięcie pęcherza płodowego” stanowi tę samą przyczynę przedwczesnego porodu oraz iż „nadciśnienie” oraz „stan przedrzucawkowy” także należy zakwalifikować do jednej kategorii. Co prawda można prowadzić merytoryczną dyskusję, czy „pęknięcie pęcherza płodowego” nie jest jedynie powodem „odejścia wód płodowych” oraz czy „nadciśnienie” nie jest jedynie jednym z wielu warunków określenia przyczyny jako „stanu przedrzucawkowego” (preeklampsji). 

Warto także zauważyć, iż odejście wód płodowych na długo przed spodziewanym terminem porodu jest jedynie objawem występowania innej przyczyny lub grupy przyczyn. Ponieważ są one często trudne do ustalenia, zachowaliśmy tę kategorię jako najczęściej wskazywaną przez osoby uczestniczące w Narodowym Spisie Wcześniaków. Nadto uznaliśmy, iż na potrzeby niniejszego opracowania zasadne będzie połączenie wskazanych powyżej par powodów w dwie grupy. 

W 2025 r. zaktualizowaliśmy ankietę spisową umożliwiając wskazanie jednej z 9 predefiniowanych przyczyn oraz odpowiedzi „inne”. Finalny rozkład przyczyn przedwczesnych porodów (z pominięciem odpowiedzi „inne”) prezentuje się w sposób następujący: odejście wód płodowych – 30,93%, odklejające się łożysko – 13,92%, infekcja – 12,71%, hipotrofia – 10,40%, nieznana – 9,28%, ciąża bliźniacza – 6,62%, niewydolność szyjki macicy – 6,19%, zespół HELLP – 4,98%, stan przedrzucawkowy – 4,98%.

Powody prezentacji wyników Narodowego Spisu Wcześniaków

Przede wszystkich naszą intencją jest, aby każdemu z Państwa, którzy doświadczają obecnie daru rodzicielstwa przedwcześnie narodzonego dziecka, unaocznić, iż nie jesteście Państwo sami z doświadczeniem wcześniactwa swoich dzieci. Ten powód służący niejako „ku pokrzepieniu serc” był istotny dla nas jako rodziców wcześniaka przed wieloma laty, gdy nasz syn przyszedł na świat. Ważnym powodem wydaje się także aspekt punktu odniesienia. Nie jesteśmy bowiem świadomi żadnej publikacji, która zbiorczo prezentowałaby dane omawiane w niniejszym artykule. 

Kolejne kroki i dalsze edycje Narodowego Spisu Wcześniaków

Ankieta spisowa dostępna jest na stronie https://www.narodowyspiswczesniakow.pl/  

Pozostajemy także otwarci na wszelkie sugestie i uwagi co do pytań, jakie zadajemy podczas spisu i sposobu analizy danych. Cenimy wskazówki otrzymywane zarówno od lekarzy, jak i rodziców. Każda merytoryczna uwaga poddawana jest szczegółowej analizie i uwzględniana w procesie zbierania i analizy danych.

Zapraszamy do udziału w Narodowym Spisie Wcześniaków! Aktualizację danych prezentować będziemy co roku w kolejnych wydaniach „Niezbędnika rodzica wcześniaka” oraz na stronie www.wczesniak.pl